Σε έναν κόσμο φτιαγμένο από μηχανισμούς και αριθμούς, υπάρχει μια παράξενη φυλή ανθρώπων. Είναι τα όντα εκείνα που δεν αντέχουν να δουν μια πόρτα κλειστή, ένα σύστημα οχυρωμένο, ένα μυστήριο ανεξιχνίαστο. Οι χάκερ, όπως τους ονομάζουν, είναι οι αλχημιστές της ψηφιακής εποχής, οι εξερευνητές ενός ατέρμονου λαβυρίνθου που δεν έχει αρχή ούτε τέλος. Τηρούν, έστω και χωρίς να το δηλώνουν πάντοτε, έναν κώδικα ηθικής – ένα “ήθος” που δεν αναφέρεται σε κάποια θεία αποκάλυψη, αλλά αναδύεται μέσα από τη χαρά της ανακάλυψης και την αγωνία της δημιουργίας.
Το ηθικό τους σύστημα, το οποίο ίσως ένας βιβλιοθηκάριος μιας άλλης Βαβέλ να κατέγραφε σαν έναν κανονισμό ή ένα μανιφέστο, έχει αρχές παράδοξες όσο και απλές. Θεωρούν ότι κάθε γνώση ανήκει σε όλους και ότι ο κόσμος είναι ένα άπειρο παζλ που επιζητά λύση. Στους αρχαίους καιρούς, αυτή η ηθική γεννήθηκε ανάμεσα στα ηλεκτρονικά τέρατα του MIT, όταν κάποιοι φοιτητές –οι πρώτοι από αυτούς τους δαιμόνιους ανθρώπους– αποτόλμησαν να δαμάσουν τη γιγάντια μηχανή IBM 704. Αυτή δεν ήταν απλώς μια μηχανή· ήταν ένας κόσμος κλειστός, μια λαβυρινθώδης σφίγγα που προκαλούσε τους τολμηρούς να της αποσπάσουν τα μυστικά.
Το “hacking” είναι η τέχνη της διάσπασης και της επανασύνθεσης, η διάλυση ενός συστήματος μόνο και μόνο για να το κατανοήσεις, να το βελτιώσεις, ή να ανακαλύψεις τι υπήρχε κρυμμένο στα σπλάχνα του.
Η φιλοσοφία αυτή, καταγεγραμμένη ίσως για πρώτη φορά από τον Steven Levy, δεν περιορίζεται σε κώδικες και καλώδια. Είναι η αναζήτηση της ελευθερίας μέσα στην τάξη, της δημιουργικότητας μέσα στη δομή. Οι αρχές της είναι πέντε, όπως οι δάκτυλοι ενός χεριού που απλώνεται να φτάσει την αλήθεια:
Ο Διαμοιρασμός (Sharing)
Η Ανοιχτότητα (Openness)
Η Αποκέντρωση (Decentralization)
Η Ελεύθερη πρόσβαση σε υπολογιστές (Free access to computers)
Και η αιώνια, ουτοπική επιδίωξη της Βελτίωσης του κόσμου (World Improvement) .
Ο χάκερ δεν είναι απλώς ένας χρήστης· είναι ένας ποιητής της πληροφορίας, που με κάθε του πράξη γράφει ένα άγνωστο έπος σε μια γλώσσα που μόνο οι αφοσιωμένοι μπορούν να κατανοήσουν.
Ανάμεσα στους πιο φημισμένους αυτής της φυλής, συναντά κανείς τον Richard Stallman – τον τελευταίο ίσως αληθινό χάκερ, σύμφωνα με τον Levy. Ο Stallman ήταν ο Δον Κιχώτης αυτής της κοινότητας, που έβλεπε τους υπολογιστές όχι ως εργαλεία εξουσίας, αλλά ως μαγικά λυχνάρια που μπορούσαν να φωτίσουν τις ζωές όλων. Για εκείνον, η γνώση έπρεπε να είναι ελεύθερη σαν το φως, όχι σαν την τιμή ενός αγαθού. Και αν κάποιοι τον έκριναν ονειροπόλο, εκείνος απλώς χαμογελούσε, βέβαιος ότι τα όνειρα είναι η πρώτη ύλη από την οποία κατασκευάζεται η πραγματικότητα.
Η ελεύθερη πρόσβαση και η ανοιχτή πληροφόρηση, όπως εξηγούσε ο Levy, είναι για τους χάκερ μια ανάγκη σχεδόν μεταφυσική. Το “βάλε χέρι στα πράγματα”, μια φράση που μοιάζει να αντηχεί σαν διαταγή στα υπόγεια του MIT, δεν είναι απλώς μια μέθοδος· είναι ένας τρόπος να βλέπει κανείς τον κόσμο. Και αν τα συστήματα της εξουσίας περιορίζουν την πρόσβαση, οι χάκερ απαντούν με εκείνη τη διαρκή απείθεια που είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ιδιοφυΐας.
Ίσως, αν ο κόσμος είναι όντως ένα άπειρο βιβλίο, γραμμένο από κάποιον θεό ή δαίμονα, οι χάκερ να είναι αυτοί που το ξεφυλλίζουν, προσπαθώντας να κατανοήσουν την κρυφή του δομή. Αλλά το “ήθος του χάκερ” είναι, πέρα από όλα τα άλλα, μια υπόσχεση: ότι, ακόμα και αν το βιβλίο αυτό παραμένει ατελείωτο, η πράξη της αναζήτησης του νοήματος είναι από μόνη της μια μορφή ευτυχίας.Σε έναν κόσμο φτιαγμένο από μηχανισμούς και αριθμούς, υπάρχει μια παράξενη φυλή ανθρώπων. Είναι τα όντα εκείνα που δεν αντέχουν να δουν μια πόρτα κλειστή, ένα σύστημα οχυρωμένο, ένα μυστήριο ανεξιχνίαστο. Οι χάκερ, όπως τους ονομάζουν, είναι οι αλχημιστές της ψηφιακής εποχής, οι εξερευνητές ενός ατέρμονου λαβυρίνθου που δεν έχει αρχή ούτε τέλος. Τηρούν, έστω και χωρίς να το δηλώνουν πάντοτε, έναν κώδικα ηθικής – ένα “ήθος” που δεν αναφέρεται σε κάποια θεία αποκάλυψη, αλλά αναδύεται μέσα από τη χαρά της ανακάλυψης και την αγωνία της δημιουργίας.
Το ηθικό τους σύστημα, το οποίο ίσως ένας βιβλιοθηκάριος μιας άλλης Βαβέλ να κατέγραφε σαν έναν κανονισμό ή ένα μανιφέστο, έχει αρχές παράδοξες όσο και απλές. Θεωρούν ότι κάθε γνώση ανήκει σε όλους και ότι ο κόσμος είναι ένα άπειρο παζλ που επιζητά λύση. Στους αρχαίους καιρούς, αυτή η ηθική γεννήθηκε ανάμεσα στα ηλεκτρονικά τέρατα του MIT, όταν κάποιοι φοιτητές –οι πρώτοι από αυτούς τους δαιμόνιους ανθρώπους– αποτόλμησαν να δαμάσουν τη γιγάντια μηχανή IBM 704. Αυτή δεν ήταν απλώς μια μηχανή· ήταν ένας κόσμος κλειστός, μια λαβυρινθώδης σφίγγα που προκαλούσε τους τολμηρούς να της αποσπάσουν τα μυστικά.
Το “hacking” είναι η τέχνη της διάσπασης και της επανασύνθεσης, η διάλυση ενός συστήματος μόνο και μόνο για να το κατανοήσεις, να το βελτιώσεις, ή να ανακαλύψεις τι υπήρχε κρυμμένο στα σπλάχνα του.
Η φιλοσοφία αυτή, καταγεγραμμένη ίσως για πρώτη φορά από τον Steven Levy, δεν περιορίζεται σε κώδικες και καλώδια. Είναι η αναζήτηση της ελευθερίας μέσα στην τάξη, της δημιουργικότητας μέσα στη δομή. Οι αρχές της είναι πέντε, όπως οι δάκτυλοι ενός χεριού που απλώνεται να φτάσει την αλήθεια:
Ο Διαμοιρασμός (Sharing)
Η Ανοιχτότητα (Openness)
Η Αποκέντρωση (Decentralization)
Η Ελεύθερη πρόσβαση σε υπολογιστές (Free access to computers)
Και η αιώνια, ουτοπική επιδίωξη της Βελτίωσης του κόσμου (World Improvement) .
Ο χάκερ δεν είναι απλώς ένας χρήστης· είναι ένας ποιητής της πληροφορίας, που με κάθε του πράξη γράφει ένα άγνωστο έπος σε μια γλώσσα που μόνο οι αφοσιωμένοι μπορούν να κατανοήσουν.
Ανάμεσα στους πιο φημισμένους αυτής της φυλής, συναντά κανείς τον Richard Stallman – τον τελευταίο ίσως αληθινό χάκερ, σύμφωνα με τον Levy. Ο Stallman ήταν ο Δον Κιχώτης αυτής της κοινότητας, που έβλεπε τους υπολογιστές όχι ως εργαλεία εξουσίας, αλλά ως μαγικά λυχνάρια που μπορούσαν να φωτίσουν τις ζωές όλων. Για εκείνον, η γνώση έπρεπε να είναι ελεύθερη σαν το φως, όχι σαν την τιμή ενός αγαθού. Και αν κάποιοι τον έκριναν ονειροπόλο, εκείνος απλώς χαμογελούσε, βέβαιος ότι τα όνειρα είναι η πρώτη ύλη από την οποία κατασκευάζεται η πραγματικότητα.
Η ελεύθερη πρόσβαση και η ανοιχτή πληροφόρηση, όπως εξηγούσε ο Levy, είναι για τους χάκερ μια ανάγκη σχεδόν μεταφυσική. Το “βάλε χέρι στα πράγματα”, μια φράση που μοιάζει να αντηχεί σαν διαταγή στα υπόγεια του MIT, δεν είναι απλώς μια μέθοδος· είναι ένας τρόπος να βλέπει κανείς τον κόσμο. Και αν τα συστήματα της εξουσίας περιορίζουν την πρόσβαση, οι χάκερ απαντούν με εκείνη τη διαρκή απείθεια που είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ιδιοφυΐας.
Ίσως, αν ο κόσμος είναι όντως ένα άπειρο βιβλίο, γραμμένο από κάποιον θεό ή δαίμονα, οι χάκερ να είναι αυτοί που το ξεφυλλίζουν, προσπαθώντας να κατανοήσουν την κρυφή του δομή. Αλλά το “ήθος του χάκερ” είναι, πέρα από όλα τα άλλα, μια υπόσχεση: ότι, ακόμα και αν το βιβλίο αυτό παραμένει ατελείωτο, η πράξη της αναζήτησης του νοήματος είναι από μόνη της μια μορφή ευτυχίας.