Αγαπητέ μου αναγνώστη,
Σκέψου μια στιγμή πώς ήταν ο κόσμος μας πριν από έναν αιώνα. Το άλογο ήταν το κύριο μέσο μετακίνησης, η εργασία ήταν σωματική και ο μηχανισμός που έφτιαχνε τη ζωή μας πιο εύκολη ήταν… τα χέρια μας. Κι ύστερα ήρθε η βιομηχανική επανάσταση, που μας έκανε να αναρωτηθούμε για πρώτη φορά: «Θα μας αντικαταστήσουν οι μηχανές;» Όχι απλώς δεν μας αντικατέστησαν, αλλά μας έδωσαν καινούριες δουλειές. Τώρα, όμως, η συζήτηση έχει αλλάξει. Γιατί, βλέπεις, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς μια μηχανή. Είναι σαν να της δώσαμε λίγο από το δικό μας μυαλό και να την αφήσαμε να δουλέψει.
Η αγωνία του Δυτικού κόσμου
Στον Δυτικό κόσμο, η εργασία δεν είναι απλώς μέσο επιβίωσης. Είναι τρόπος ζωής. Ρώτησε έναν Ευρωπαίο ή Αμερικανό τι κάνει στη ζωή του και θα σου απαντήσει με το επάγγελμά του: «Είμαι δικηγόρος», «είμαι γιατρός», «είμαι αρτοποιός». Το να χάσει τη δουλειά του σημαίνει να χάσει και ένα κομμάτι του εαυτού του. Κι όταν αυτό γίνει από μια μηχανή, η πικρία είναι διπλή. Γιατί δεν χάνει τη δουλειά του από έναν άλλο άνθρωπο που μπορεί να του πεις «μπράβο, ήταν καλύτερος», αλλά από έναν υπολογιστή που δεν κοιμάται, δεν τρώει και δεν έχει προσωπική ζωή.
Σκέψου όμως και το εξής: Εάν αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν δουλειά, δεν θα έχουν χρήματα να αγοράζουν προϊόντα. Και αν δεν αγοράζουν προϊόντα, οι εταιρείες που φτιάχνουν αυτά τα προϊόντα τι θα κάνουν; Ένας φαύλος κύκλος! Γι’ αυτό και πολλοί μιλούν για τη λύση του βασικού εισοδήματος. Ένα ποσό που θα δίνεται σε όλους ανεξαιρέτως, για να μπορούν να επιβιώνουν. Καλή ιδέα, θα πεις. Όμως, σκέψου: τι γίνεται όταν εξαρτάσαι πλήρως από ένα επίδομα που το ελέγχει κάποιος άλλος;
Η Ανατολή και η τέχνη της αρμονίας
Ας πάμε τώρα στην Ανατολή. Εκεί όπου το «εγώ» συχνά υποχωρεί μπροστά στο «εμείς». Για τους Κινέζους, για παράδειγμα, η αρμονία είναι πιο σημαντική από την ατομική επιτυχία. Εάν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει το σύνολο, τότε θα την αγκαλιάσουν χωρίς πολλές αντιρρήσεις. Εδώ, όμως, υπάρχει ένα άλλο ζήτημα. Η Ανατολή έχει συνηθίσει να δίνει μεγάλο έλεγχο στο κράτος. Και όταν το κράτος είναι αυτό που κατέχει την τεχνολογία, μπορεί να δημιουργηθεί ένας κόσμος όπου οι άνθρωποι ζουν υπό πλήρη παρακολούθηση και έλεγχο. Ένας κόσμος που ίσως να θυμίζει περισσότερο δυστοπία παρά ουτοπία.
Οι δύο κόσμοι συγκρούονται
Η τεχνητή νοημοσύνη, λοιπόν, μας φέρνει μπροστά σε ένα δίλημμα. Θα αφήσουμε τον κόσμο μας να γίνει ένα απέραντο γραφείο διανομής επιδομάτων, όπου οι άνθρωποι ζουν περιορισμένα και ελεγχόμενα; Ή θα την χρησιμοποιήσουμε για να φτιάξουμε μια κοινωνία όπου η εργασία, όπως τη γνωρίζουμε, δεν θα είναι πια αναγκαία και ο άνθρωπος θα αφιερωθεί στη δημιουργία, στη σκέψη, στη φιλοσοφία; Κάτι που θυμίζει τις ιδέες του κομμουνισμού, αλλά χωρίς τη δυστοπία που φέρνει η ανθρώπινη απληστία.
Σκέψου το μέλλον
Αν ήμουν συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας, θα σου έλεγα ότι οι Δυτικοί, με την αγάπη τους για την ατομικότητα, θα αντιδράσουν έντονα στις αλλαγές, ενώ οι Ανατολικοί, με την έφεσή τους στη συλλογικότητα, θα τις δεχτούν πιο ομαλά. Αλλά, αγαπητέ μου, η ιστορία δεν είναι γραμμική. Εξαρτάται από τις επιλογές που κάνουμε όλοι μας, κάθε μέρα.
Αν μου έλεγες να ποντάρω, θα σου έλεγα το εξής: Ο άνθρωπος είναι δημιουργικός από τη φύση του. Και όταν όλα αυτά τελειώσουν, δεν θα έχουμε καταστραφεί από τις μηχανές. Θα έχουμε καταστραφεί από τον φόβο μας για αυτές. Ή, αν βρούμε το θάρρος, θα έχουμε δημιουργήσει έναν κόσμο καλύτερο.
Γιατί, στο τέλος, η τεχνητή νοημοσύνη είναι απλώς ένα εργαλείο. Το θέμα είναι: τι θα κάνουμε εμείς με αυτό;