Σε μια εποχή που η επιστήμη αγγίζει τα όρια του αδύνατου και επιχειρεί να σπάσει τις αλυσίδες του θανάτου, η αθανασία αναδύεται όχι ως ευλογία, αλλά ως ερώτημα. Ποια είναι η θέση του ανθρώπινου νου μπροστά στο αχανές κενό μιας αιώνιας ύπαρξης; Το ερώτημα γλιστρά από τα σκιερά βάθη της ανθρώπινης ψυχής, καθώς ο φάρος της αιώνιας νεότητας προβάλλει στον ορίζοντα, ταυτόχρονα λαμπρός και απειλητικός.
Ο Όσκαρ Ουάιλντ, στο Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι, σκιαγραφεί μια παραβολή για το τίμημα της αιωνιότητας. Ο Ντόριαν, παγιδευμένος σε ένα μακάβριο συμβόλαιο, ανταλλάσσει την ψυχή του για να διατηρήσει την εξωτερική του νεότητα, αφήνοντας το πορτραίτο του να φέρει το βάρος του χρόνου. Όμως, το πορτραίτο σαπίζει, καθρεφτίζοντας την εσωτερική του σήψη. Η αθανασία του αποκαλύπτεται ως κατάρα· μια αέναη κάθοδος στην αβυσσαλέα άβυσσο της ανηθικότητας και του κενού.
Αυτή η λογοτεχνική αλήθεια απηχείται από τον βιοηθικό Leon Kass, που μας προειδοποιεί: αν σπάσουμε τον κύκλο της ζωής και του θανάτου, διακινδυνεύουμε να χάσουμε την ίδια την ουσία της ανθρώπινης φύσης. Ο θάνατος, λέει, είναι ο καθρέφτης που δίνει στη ζωή το σχήμα της, ο τελικός προορισμός που μας ωθεί να ζήσουμε με ένταση. Μήπως, όμως, η ίδια η θνητότητα είναι ένας λαβύρινθος, και κάθε μας επιλογή είναι ήδη γραμμένη από έναν αόρατο συγγραφέα; Μήπως ο χρόνος δεν είναι φίλος, αλλά ένας αμείλικτος δεσμοφύλακας;
Στον λαβύρινθο της αιωνιότητας, κάθε στιγμή χάνει την αξία της. Ο Daniel Callahan αναρωτιέται τι νόημα θα είχε η ζωή χωρίς τέλος. Σε έναν κόσμο όπου ο χρόνος είναι απεριόριστος, κάθε απόφαση θα αποκτούσε το βάρος μιας αιώνιας αλήθειας. Κάθε λάθος θα μας ακολουθούσε για πάντα, σαν μια σκιά που δεν μπορούμε να αποτινάξουμε. Ο άνθρωπος, καταδικασμένος να ζει ανάμεσα σε αμέτρητες επιλογές, θα έβρισκε την ελευθερία του θρυμματισμένη κάτω από το βάρος του ατελείωτου χρόνου.
Η λογοτεχνία μας έχει ήδη προειδοποιήσει για την τρομακτική αυτή μονοτονία. Στο διήγημα Ο Αθάνατος του Μπόρχεζ, ο πρωταγωνιστής ανακαλύπτει το μυστικό της αιώνιας ζωής μόνο για να βρεθεί παγιδευμένος σε μια έρημο χωρίς σκοπό. Η αιωνιότητα αποδεικνύεται μια μορφή λήθης, ένας ατέρμονος κύκλος όπου καμία πράξη δεν έχει σημασία. Ο χρόνος, αντί να λειτουργεί ως σύμμαχος, γίνεται ένα φορτίο που καταπλακώνει την ύπαρξη. Η αθανασία, λοιπόν, δεν είναι μια πορεία προς την εκπλήρωση, αλλά μια ατέρμονη πλάνη.
Ο άνθρωπος, ωστόσο, δεν είναι φτιαγμένος για την ακινησία. Η ύπαρξή μας είναι σαν ένα ποτάμι που ρέει μέσα από κοιλάδες και φαράγγια, αλλάζει μορφή και σχήμα, και τελικά χύνεται στη θάλασσα του αγνώστου. Αν το ποτάμι αυτό σταματήσει, αν παγώσει στον χρόνο, η ζωή χάνει την ουσία της. Η αθανασία, αντί να απελευθερώνει, φυλακίζει τον άνθρωπο σε έναν λαβύρινθο χωρίς έξοδο, έναν κόσμο γεμάτο σκιές και αντανάκλασεις του ίδιου του εαυτού.
Αν το σύμπαν αποκαλύψει τα μυστικά του μέσα από μια αιώνια ζωή, η αποκάλυψη ίσως να είναι τόσο αποτρόπαια που ο νους μας δεν θα μπορούσε να την αντέξει. Όπως στις ιστορίες του Λάβκραφτ, όπου η γνώση του αχανούς φέρνει μόνο τρέλα, έτσι και εμείς ίσως βρεθούμε αντιμέτωποι με μια αλήθεια πέρα από κάθε κατανόηση. Ένας κόσμος χωρίς θάνατο δεν θα ήταν παρά μια ατέρμονη αντανάκλαση, μια ύπαρξη κενή νοήματος.
Σε τελική ανάλυση, η αθανασία είναι μια πύλη προς το άγνωστο, αλλά όχι προς τη λύτρωση. Ίσως πρέπει να αναρωτηθούμε όχι πώς να σπάσουμε τον κύκλο της ζωής και του θανάτου, αλλά πώς να ζούμε αληθινά μέσα σε αυτόν. Όπως οι αρχαίοι μας μύθοι μας διδάσκουν να σεβόμαστε τη φυσική τάξη των πραγμάτων, έτσι κι εμείς πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η ζωή αντλεί το νόημά της από τη φθαρτότητά της.
Η ύπαρξή μας είναι ένα στάδιο, όχι ένας προορισμός. Είναι ένας χορός με το άγνωστο, μια φλόγα που αναβοσβήνει και σβήνει, αφήνοντας πίσω της μια στιγμή φωτός που φωτίζει τον λαβύρινθο για όσους έρχονται μετά από εμάς. Το μυστικό της ζωής δεν βρίσκεται στην αιωνιότητα, αλλά στην ένταση με την οποία βιώνουμε κάθε πεπερασμένη στιγμή.