Τον βλέπεις και δεν του δίνεις σημασία. Σαν φτωχός συγγενής στο γιορτινό τραπέζι, ο χαλβάς κάθεται ήσυχα σε μια γωνιά. Δεν έχει σοκολάτα, δεν έχει σαντιγί, δεν κάνει τσαχπινιές. Κι όμως, είναι εκεί! Σταθερός, σεμνός και – προσοχή – επικίνδυνα νόστιμος.
Πως ένα γλυκό έγινε… θεοσεβούμενο
Ο σησαμένιος χαλβάς, ο ταχινένιος, είναι το γλυκό που παίρνει πάνω του όλη τη Σαρακοστή. Εκεί που οι άλλες λιχουδιές απαγορεύονται, αυτός μπαίνει με το σταυρό στο χέρι.
Χωρίς βούτυρο, χωρίς γάλα, χωρίς αυγά. Μόνο σησάμι, ζάχαρη και… μια θεία φώτιση. Είναι το μοναδικό γλυκό που μπορεί να σου πει:
«Ναι, νηστεύεις. Αλλά δεν είσαι καταδικασμένος.»
Το ταπεινό του παρελθόν
Ο χαλβάς ήρθε στην Ελλάδα από την Ανατολή – από Οθωμανούς, Άραβες και Πέρσες που ήξεραν από λιχουδιές χωρίς ψυγείο. Η λέξη “χαλβάς” έρχεται από το αραβικό halwā, που σημαίνει απλώς… γλυκό.
Στην Οθωμανική Αυλή έφτιαχναν χαλβάδες για κάθε περίσταση: γάμους, γεννητούρια, ακόμα και για να χωνέψουν τον μπακλαβά. Ο δικός μας, ο σαρακοστιανός, είναι πιο λιτός. Είναι αυτός που παίρνεις σε χαρτί από το παντοπωλείο, με φιστίκι ή σοκολάτα, που τρίβεται και λιώνει σαν μετάνοια.
Γλυκό που θες να το φας αλλά με μέτρο
Να λέμε και την αλήθεια, ο χαλβάς είναι υπέροχος αλλά, σε χορταίνει με το βλέμμα. Δυο κουταλιές και νιώθεις ότι έφαγες το μισό Πήλιο. Δεν τον τρως. Σε τρώει.
Αλλά είναι και παρηγοριά. Όταν έχεις βγάλει τη μέρα με φακές χωρίς λάδι και σαλάτα με λεμόνι, αυτό το λευκό τουβλάκι σησαμιού μοιάζει με… γευστικό θαύμα.
Χαλβάδες παντός τύπου
Για να είμαστε δίκαιοι, δεν είναι ένας, είναι τουλάχιστον τρεις:
- Ταχινένιος (της νηστείας) – Ο βασιλιάς της Σαρακοστής.
- Σιμιγδαλένιος – Μοσχοβολάει κανέλα και γαρίφαλο, με σιρόπι. Τον φτιάχνει -παραδοσιακώς- η γιαγιά όταν της περισσέψει λάδι.
- Χαλβάς Φαρσάλων – Αυτός με την καραμελένια κρούστα που τρέμει… Δεν είναι νηστίσιμος πάντα, αλλά… ποιος κρατιέται;
Τελικά, τι είναι ο χαλβάς;
Ο χαλβάς είναι η ήρεμη δύναμη της νηστείας. Το «μην ανησυχείς, σε νοιάζομαι» σε γλυκό. Είναι αυτό που τρως χωρίς τύψεις, γιατί είναι παραδοσιακό, ταπεινό και – στα κρυφά – από τα πιο παχυντικά πράγματα που κυκλοφορούν.
Αλλά δεν μας νοιάζει. Γιατί είναι ο γλυκός μας σύντροφος στη νηστεία, η απόδειξη ότι μπορούμε να στερηθούμε… με στυλ.