Μπακαλιάρος σκορδαλιά
Πάει καιρός που δεν πολεμάμε Τούρκους με το σπαθί, αλλά ακόμα τηγανίζουμε μπακαλιάρο για να τιμήσουμε αυτούς που το έκαναν. Και κάπου ανάμεσα στη σκορδαλιά και στο λάδι που τσιτσιρίζει σαν παλιό ντιζελοκίνητο, αναρωτιέσαι: μα καλά, γιατί μπακαλιάρος;
Πού βρέθηκε αυτό το Νορβηγικό ψάρι με τα ξινά βαριεστημένα μούτρα του Λουδοβίκου του 14ου να γίνει το εθνικό μας έδεσμα στην 25η Μαρτίου;
Η πίστη θέλει λάδι… και ψάρι
Η 25η Μαρτίου είναι δίκοπο μαχαίρι: από τη μία ο Ευαγγελισμός, από την άλλη η Επανάσταση. Διπλή γιορτή, διπλό τραπέζι – αλλά, ουπς! Είμαστε μέσα στη Σαρακοστή. Όχι κρέας, όχι αυγά, όχι καλαμάκι. Η Εκκλησία όμως –σαν να λυπήθηκε τον λαό– έδωσε άφεση αμαρτιών: «Ψάρι τέκνα μου».
Και κάπως έτσι, οι νοικοκυρές του 19ου αιώνα άρχισαν να ψάχνουν ψάρι. Μόνο που στα βουνά της Ηπείρου, δεν έβρισκες φαγκρί. Κι εδώ μπαίνει ο μπακαλιάρος, αυτός ο ταπεινός παστός ιχθύς που ήρθε απ’ τη Βόρεια Θάλασσα και ρίζωσε στην καρδιά του Έλληνα.
Ψάρι της φτώχειας, πιάτο της δόξας
Ο μπακαλιάρος ήταν:
• Φτηνός
• Ανθεκτικός, κρατούσε μήνες χωρίς ψυγείο
• Εισαγόμενος από Νορβηγία, Ισλανδία κι αργότερα από την Αγγλία.
Και τον αγαπήσαμε, όχι από λαχτάρα, αλλά από ανάγκη. Έπειτα, του ρίξαμε και μια σκορδαλιά – από πατάτα ή ψωμί, ανάλογα με το τι είχε ο μπαξές – και το κάναμε το έδεσμα του Έθνους.
Και οι Επαναστάτες;
Μην ακούτε τι λένε. Οι επαναστάτες δεν είχαν delivery να φάει ο Καραϊσκάκης μπακαλιάρο πριν βγει στο γιουρούσι. Τρώγανε ό,τι είχαν: αρνιά, κατσίκια, χόρτα, καμιά φορά και τίποτα. Δεν υπήρχε μενού. Υπήρχε πείνα και όραμα.
Ο μπακαλιάρος ήρθε μετά, όταν πια είχαμε το περιθώριο να μαγειρέψουμε εθνική υπερηφάνεια με τηγάνι.
Και οι θεωρίες συνομωσίας;
Μπακαλιάρος – λέει – επιβλήθηκε από τους Άγγλους για να πάρουν τζάμπα τη σταφίδα. Κι ότι ο Μπακατσέλος ήταν πεθερός του Βενιζέλου και μας το ’κανε όλο μπίζνα.
Ναι και ο Batman έτρωγε σκορδαλιά πριν βγει παγανιά. Δεν υπάρχει καμία ιστορική τεκμηρίωση. Μόνο λίγη συνωμοσία, λίγο καφενείο και πολλή φαντασία.
Εν τέλει…
Ο μπακαλιάρος σκορδαλιά είναι το πιο ελληνικό “ξένο” φαγητό που έχουμε. Ήρθε από μακριά, τον βάλαμε στο τραπέζι μας, τον τηγανίσαμε με τη γιορτή και του ρίξαμε μια σκορδαλιά να γλυστρίσει κάτω.
Έτσι, κάθε 25η Μαρτίου, κάνουμε το σταυρό μας και λέμε: «Ζήτω η Ελλάς!» κι από μέσα μας «ζήτω κι η σκορδαλιά της!»